Op Goede Vrijdag 2018 scheen in Berlijn de zon en kort na half twee stond ik bij de Brandenburger Tor. Volgens mijn foto’s liep de route van de poort langs de Reichstag en het Monument voor de vermoorde Joden van Europa naar de Berliner Dom en de tv-toren, en ik heb de hele route gelopen. Rond vier uur was ik boven – het uitzicht was geweldig en er waren niet veel mensen.
Op zaterdag regende het en rond elf uur stond ik bij Checkpoint Charlie, dat indruk op me maakte. Dat bezoek was in 2018, dus alle praktische informatie – tickets, parkeren en de milieuzone (Umweltzone) – vermeld ik zoals het er in 2026 voor staat.
Ik ben met de auto naar Berlijn gereden, dus je vindt in dit artikel behalve de route voor 2 dagen ook hotels met parkeergelegenheid en wat je moet weten over de milieuzone. Zonder groene milieusticker mag je binnen de S-Bahn-ring (Ringbahn) niet rijden en ook niet parkeren, en de boete is € 100.
De route voor twee dagen hieronder heb ik samengesteld aan de hand van de tijden op mijn foto’s uit Berlijn, aangevuld met de prijzen en openingstijden van nu.
In 2018 kwam ik met de auto in Berlijn aan en parkeerde ik bij het hotel. Welk hotel dat was, weet ik niet meer, dus de tips hieronder zijn gekozen met automobilisten in gedachten en niet zelf uitgeprobeerd.
Elk van de vier hotels heeft parkeergelegenheid direct in het gebouw of meteen ernaast, en de parkeerprijzen komen van hun eigen websites (stand 1 oktober 2026). Alle vier liggen binnen de S-Bahn-ring (Ringbahn), dus in de milieuzone, en daar geldt in Berlijn alleen de groene sticker. Hoe je eraan komt, schrijf ik hieronder in het deel over de milieuzone.
Gekozen op basis van onze eigen ervaring
Parkeren direct bij het hotel scheelt je het zoeken naar een garage en het in de gaten houden van de parkeertijd op straat. Past geen van de hotels bij je, dan vind je alternatieven hieronder in het deel over parkeren.
De route van de eerste dag begint bij de Brandenburger Tor en gaat verder naar de Reichstag en het Monument voor de vermoorde Joden van Europa. Alle drie de plekken liggen vlak bij elkaar, dus je doet ze makkelijk te voet.
Bij de Brandenburger Tor was ik op Goede Vrijdag 2018 rond half twee ’s middags. Het was een feestdag, de zon scheen en de lucht was helemaal blauw, en op de Pariser Platz voor de poort was het vol met mensen.
De poort is het bekendste symbool van Berlijn. Toen de stad nog verdeeld was, stond de poort in de grensstrook bij de Berlijnse Muur en kwamen mensen er niet bij. Tegenwoordig loop je er gewoon doorheen, overdag en ’s nachts, en je betaalt niets.
Vanaf de poort is het maar een paar minuten lopen naar de Reichstag, de zetel van het Duitse parlement. Kort na half twee stond ik ervoor, maar ik ging niet naar binnen en ook niet de koepel op, dus de Reichstag ken ik alleen van buiten.
Een bezoek aan de glazen koepel is wel gratis. Maar je komt er vanaf straat niet zomaar binnen – je moet je vooraf registreren (bron: bundestag.de).
Vanaf daar is het weer maar een klein stukje, ten zuiden van de poort. Bij het Monument voor de vermoorde Joden van Europa was ik rond twee uur ’s middags.
Het monument bestaat uit een veld met betonnen stèles van verschillende hoogte, met daartussen smalle paden over golvend terrein. Onder het veld met stèles ligt een ondergronds informatiecentrum.
Het is een herdenkingsplaats voor de slachtoffers van de Holocaust, dus gedraag je hier rustig en respectvol. Klim niet op de stèles, ga er niet op zitten en spring niet van stèle naar stèle.
De volgende stop op de route is de Berliner Dom, waarover ik in het volgende deel schrijf.
Rond half drie ’s middags stond ik in het park Lustgarten voor de Berliner Dom. De zon scheen nog steeds en achter de koepel van de kathedraal rees de tv-toren op, waar ik die dag nog heen wilde.
Het Museumeiland is het noordelijke deel van het eiland in de Spree, aan het einde van de laan Unter den Linden. Van de Brandenburger Tor loopt er één rechte straat naartoe, dus het sluit logisch aan op de route van de eerste dag.
Ik ging niet naar binnen, niet in de kathedraal en niet in een van de musea. De interieurs en collecties ga ik je daarom niet beschrijven, want ik heb ze niet gezien.
Vanaf de kade fotografeerde ik de Spree met de Berliner Dom en rondvaartboten, maar ik heb toen niet met een boot gevaren. Wil je het Museumeiland ook vanaf het water zien, dan is er een boottocht over de Spree, die recht tegenover de Berliner Dom vertrekt en 1 uur duurt.
De boot vertrekt vanaf een aanlegsteiger direct naast het DDR Museum. Hij heeft een panoramadak dat bij mooi weer opengaat, en vaart ook bij regen.
De tv-toren (Fernsehturm) staat op de Alexanderplatz en in het centrum zie je hem bijna overal. Het uitkijkplatform ligt op een hoogte van 203 m en je kijkt er door glas naar buiten.
Boven was ik op Goede Vrijdag 2018 rond vier uur ’s middags. Het uitzicht was geweldig en er waren boven niet veel mensen. In de bar nam ik daarna een Aperol voor ongeveer € 8, maar dat is de prijs van 2018 en een gecontroleerde actuele prijs heb ik niet.
Het was bovendien maar één bezoek, en dan nog met Pasen, dus ga er niet van uit dat het boven altijd zo rustig is.
De exploitant van de toren verkoopt de tickets op zijn eigen website. Een gewoon ticket kost vanaf € 20, met één drankje in de bar vanaf € 31. De uiteindelijke prijs hangt af van de datum en de variant.
Hetzelfde officiële ticket koop je ook via GetYourGuide, waar de exploitant van de toren zelf, TV-Turm Alexanderplatz Gastronomiegesellschaft mbH, de aanbieder is.
Een online ticket bespaart je de rij bij de kassa, maar de rij bij de ingang niet. Daar staat iedereen in de rij, ook wie een ticket op de telefoon heeft, en dat schrijft de exploitant zelf op zijn website.
Officieel ticket voor de tv-toren – ticket via GetYourGuide – zonder rij bij de kassa, maar bij de ingang wacht je net als alle anderen.
Tickets van de website van de toren kun je niet annuleren. Omboeken kun je ze online, uiterlijk 10 minuten voor de toegangstijd.
Op zaterdag 31 maart 2018 regende het rond elf uur ’s ochtends, maar toch stonden er op de Friedrichstraße drommen mensen met paraplu’s. Checkpoint Charlie maakte indruk op me.
Checkpoint Charlie was ten tijde van de Berlijnse Muur een grensovergang tussen de Amerikaanse sector van West-Berlijn en Oost-Berlijn en werd vooral gebruikt door militairen van de geallieerden, diplomaten en buitenlanders. De herkomst van de naam is eenvoudig – Charlie is de letter C in het spellingalfabet, na de controleposten Alpha en Bravo.
Tegenwoordig staat er een replica van het wachthuisje met zandzakken en boven de straat hangt een groot portret van een soldaat – aan de ene kant een Amerikaan, aan de andere kant een Sovjetsoldaat. Ik heb ook het bord gefotografeerd met de tekst YOU ARE ENTERING THE AMERICAN SECTOR in het Engels, Russisch, Frans en Duits. Het is de kant die naar de voormalige Sovjetsector is gekeerd, dus een tekst voor wie uit het oosten kwam.
Houd er rekening mee dat dit een van de meest toeristische plekken van de stad is. De plek zelf is een gewone straat, dus je betaalt nergens voor.
Direct ernaast ligt het Mauermuseum – Haus am Checkpoint Charlie. Ik stond ervoor, maar ik ging niet naar binnen, dus ik kan je niet zeggen of de toegangsprijs van € 18,50 de moeite waard is.
Tip: Combineer Checkpoint Charlie met de resten van de Muur en de Topographie des Terrors. Volgens de tijden op mijn foto’s duurde het van het wachthuisje naar de buitententoonstelling van de Topographie ongeveer een kwartier, inclusief foto’s maken.
Waar zie je in Berlijn de Berlijnse Muur? Vooral op drie plekken: bij de Topographie des Terrors, bij de East Side Gallery en aan de Bernauer Straße. Op mijn foto’s staat alleen de eerste, de andere twee vind je verderop.
Een paar stappen van Checkpoint Charlie, nog steeds in de regen, stonden twee originele stukken van de Muur en erachter panelen van een buitententoonstelling over de Koude Oorlog.
Een stukje verderop, bij de Topographie des Terrors, staat een langer bewaard stuk van de Muur, waaronder een buitententoonstelling met historische foto’s loopt. Op mijn foto’s uit 2018 brokkelde het beton ervan af en staken er wapeningsstaven uit.
De Topographie des Terrors staat op de plek waar in de nazitijd de leiding van de Gestapo en de SS zetelde en is nu een documentatiecentrum. Ik ben door het buitengedeelte bij de Muur gelopen en ook naar binnen gegaan, in het documentatiecentrum.
Deze plekken noem ik omdat mensen vooral hierheen gaan om de Muur te zien. Bij de East Side Gallery ben ik zelf niet geweest.
In het centrum heb je geen auto nodig. De route van de eerste dag uit dit artikel kun je helemaal te voet afleggen – van de Brandenburger Tor langs de Reichstag en het monument tot aan de Berliner Dom en de tv-toren.
Voor langere afstanden is het openbaar vervoer handig, vooral als je verder van het centrum logeert of als het gaat regenen. En dan zijn er nog de fietsen, en daar heeft Berlijn er echt heel veel van.
In de metro (U-Bahn), de stadstrein (S-Bahn), trams en bussen geldt hetzelfde kaartje. De stad is verdeeld in tariefzones A, B en C. Zones AB beslaan heel Berlijn, zone C is de omgeving van de stad, inclusief Potsdam en de luchthaven BER.
Voor de bezienswaardigheden in het centrum heb je dus genoeg aan een AB-kaartje. Zo zien de prijzen voor 2026 eruit:
| Kaartje | Zones | Prijs |
|---|---|---|
| Los kaartje (2 uur geldig) | AB | € 4 |
| 24-uurskaartje | AB | € 11,20 |
| 24-uurskaartje | ABC | € 12,90 |
| 24-uurskaartje voor groepen (tot 5 personen) | AB | € 35,30 |
| WelcomeCard 48 uur | AB | € 28,50 |
| WelcomeCard 72 uur | AB | € 39,50 |
Welk kaartje je neemt, hangt af van hoeveel ritten je per dag maakt:
Stempel een papieren kaartje vóór de rit af in de stempelautomaat op het perron of in het voertuig, want zonder stempel is het niet geldig.
De WelcomeCard is een ov-kaartje waarmee je korting krijgt op musea, rondleidingen en attracties. Voor 48 uur in zones AB betaal je € 28,50, terwijl twee 24-uurskaartjes AB uitkomen op € 22,40.
Voor de kaart betaal je dus € 6,10 meer dan voor alleen het vervoer. Het loont alleen als je de kortingen ook echt gebruikt. Als je vooral bezienswaardigheden in de open lucht wilt bekijken, zoals de Berlijnse Muur of Checkpoint Charlie, heb je de kaart niet nodig.
De korting van 25 % op de tv-toren krijg je alleen aan de kassa in de toren zelf; voor online gekochte tickets geldt hij niet. Wie van tevoren een ticket voor de toren koopt, bespaart er met de WelcomeCard niets op.
In Berlijn viel me in 2018 nog één ding op. Fietsen. Ze waren overal.
Op mijn foto’s van die vrijdag komen ze steeds terug: fietsen geparkeerd langs een winkelstraat, fietsen op een fietsstrook, fietsers voor de Reichstag. Berlijn is vlak en de fietsstroken lopen ook dwars door het centrum, dus een fiets is hier handig, ook als je maar een paar dagen blijft.
Een fiets kun je op eigen houtje huren – bij een fietsverhuurbedrijf of via een deelfietsapp. Wil je bij het fietsen ook uitleg, dan is een rondleiding met gids een goede optie.
Bij een stad vol fietsen past het best een fietstour langs de sporen van de Koude Oorlog en de Berlijnse Muur. De fietstour duurt 3,5 uur en voert langs plekken waar de stad was verdeeld, onder andere langs de Brandenburger Tor. De Engelstalige versie stopt ook bij Checkpoint Charlie, maar de Muur laat de tour vooral zien aan de Bernauer Straße.
De tour begint bij de Kulturbrauerei in Prenzlauer Berg, niet in het historische centrum. Voor kleine kinderen heeft de aanbieder kinderzitjes en fietskarretjes.
Als je net als ik met de auto naar Berlijn rijdt, regel dan eerst de milieuzone. Ik had in 2018 een groene milieusticker op de auto. De regels hieronder zijn gecontroleerd per 1 oktober 2026.
De Berlijnse milieuzone (Umweltzone) ligt binnen de S-Bahn-ring (Ringbahn). Het hele centrum valt eronder – de Brandenburger Tor, de Reichstag, de tv-toren en Checkpoint Charlie. De zone geldt sinds 2010 permanent en zonder tijdsbeperking.
Tip: Als je net als ik vanuit Praag rijdt en onderweg in Dresden stopt, heb je daar geen sticker nodig, want Dresden heeft geen milieuzone. Meer lees je in de gids voor Dresden.
Voor Duitse snelwegen betaal je met een personenauto niets – de heffing is € 0 en een vignet bestaat in Duitsland niet. Tol wordt alleen geheven op enkele afzonderlijke trajecten en tunnels.
Bestel de milieusticker enkele weken voor je reis. De Berlijnse instantie zelf adviseert toeristen uit het buitenland om ongeveer 3 weken van tevoren een aanvraag in te dienen en vermeldt een gemiddelde afhandeltijd van 3–4 weken.
Let op bij de Berlijnse webshop. Per 1 oktober 2026 staat er een melding op dat het kantoor aanvragen weliswaar aanneemt, maar ze vanwege de overstap naar een nieuw systeem voorlopig niet verwerkt, en een datum waarop dat weer van start gaat staat er niet bij. Als het kantoor niet op tijd van zich laat horen en je reis nadert, wacht dan niet en bestel de sticker bij TÜV of DEKRA, want de webshop van ADAC vermeldt levering alleen binnen Duitsland. Zelfs een duurdere sticker van een commerciële aanbieder (€ 5–20) komt nog altijd goedkoper uit dan een boete van € 100.
De meeste automobilisten gaan ervan uit dat ze op straat het goedkoopst parkeren, maar in het centrum van Berlijn is het precies andersom. Parkeren op straat is duur en je betaalt tot ver in de avond; een parkeergarage komt vaak goedkoper uit. Dat zegt de Berlijnse Senaat zelf ook.
Het centrum is verdeeld in parkeerzones. Het zonenummer en de uren waarop je moet betalen vind je op het bord. In de duurste zones van het centrum kost parkeren € 4 per uur; er wordt € 1 per kwartier gerekend.
Je betaalt ma–za van 9:00 tot 22:00 uur, dus het idee dat je ’s avonds al gratis parkeert, gaat hier niet op.
De parkeergarage Center am Potsdamer Platz kost € 10 per 24 uur. Hetzelfde bedrag ben je op straat in het centrum al kwijt na 2,5 uur. Het gaat niet om een online-aanbieding; dit is de gewone prijs bij het inrijden.
Hoe dichter bij de Brandenburger Tor, hoe duurder. De garage Adlon ligt 117 m van de poort en een dag kost er € 66. De prijzen hieronder komen van de websites van de exploitanten en gelden per 1 oktober 2026.
| Parkeergarage | Waar | Prijs | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Center am Potsdamer Platz (Contipark) | Bellevuestraße, Potsdamer Platz | € 10 per 24 uur | € 3 per uur, non-stop, hoogte tot 2 m |
| Friedrichstadt-Passagen (Contipark) | Taubenstraße, ten noorden van Checkpoint Charlie | € 32 per 24 uur | € 4 per uur, non-stop, hoogte tot 2 m |
| Adlon (APCOA) | Unter den Linden, 117 m van de Brandenburger Tor | € 66 per dag | € 3 per half uur, non-stop, hoogte slechts tot 1,80 m |
| Cora Berliner Straße (APCOA) | bij het Monument voor de vermoorde Joden van Europa, 218 m van de poort | € 50 per dag | € 2,50 per half uur, non-stop, hoogte tot 2 m |
| Alexa (APCOA) | Grunerstraße, 468 m van de tv-toren | € 25 per dag | in- en uitrijden alleen 6:00–0:30 uur, hoogte tot 1,90 m |
Wil je helemaal niet met de auto het centrum in? Laat hem dan aan de rand van de stad staan. P+R-terreinen bij S-Bahn- en metrostations zijn meestal gratis.
Het addertje onder het gras: ze lopen doordeweeks snel vol. Volgens een onderzoek van het vervoersverbond VBB uit 2023 waren veel van deze terreinen op doordeweekse ochtenden voor 90–125 % bezet, bijvoorbeeld S+U Tempelhof, U Rudow of U Alt-Mariendorf.
Alle P+R-terreinen uit dit onderzoek liggen nog binnen Berlijn, dus een AB-kaartje is genoeg. Een los kaartje kost € 4 en is 2 uur geldig. Voor een hele dag door de stad is er het 24-uurskaartje AB voor € 11,20.
P+R-terreinen buiten de S-Bahn-ring liggen tegelijk buiten de milieuzone, dus de auto blijft buiten de grens van de zone en je gaat met het openbaar vervoer naar het centrum.
Het eenvoudigst is parkeren direct bij het hotel. Bij de hotels die ik aanbeveel in het deel over accommodatie, kost een parkeergarage € 7,30–30 per dag.
Loop de route van de Brandenburger Tor via de Reichstag, het Monument voor de vermoorde Joden van Europa en de Berliner Dom naar de tv-toren. Volgens de tijden op mijn foto’s uit 2018 past deze route in één middag. Als je tijd overhoudt, voeg dan Checkpoint Charlie en de resten van de Berlijnse Muur bij de Topographie des Terrors toe.
Om de belangrijkste bezienswaardigheden van buitenaf te zien, zijn twee dagen genoeg, en zoveel had ik zelf ook. De eerste dag de Brandenburger Tor, de Reichstag, het monument en de tv-toren, de tweede dag Checkpoint Charlie, de Berlijnse Muur en de Topographie des Terrors. Wil je ook naar binnen in de musea op het Museumeiland of naar de East Side Gallery, die ik niet heb gezien, reken dan op minstens nog één dag.
Ja. De milieuzone geldt binnen de S-Bahn-ring (Ringbahn), de sticker op de voorruit moet groen zijn en dat geldt ook voor auto’s met een Nederlands kenteken. Zonder sticker riskeer je een boete van € 100, ook voor een auto die alleen maar geparkeerd staat. Bestel de sticker minstens 3 weken van tevoren – de Berlijnse webshop nam per 1 oktober 2026 aanvragen wel aan, maar handelde ze niet af, dus probeer ook TÜV of DEKRA, waar de sticker meestal € 5–20 kost.
In een parkeergarage, niet op straat. De Contipark-garage onder Center am Potsdamer Platz kost € 10 per 24 uur, terwijl je op straat in het centrum € 4 per uur betaalt (ma–za 9:00–22:00 uur), dus de garage is al na 2,5 uur voordeliger. Nog goedkoper is Park + Ride buiten de S-Bahn-ring, waar je meestal niets voor betaalt, en hotels in het centrum rekenen € 7,30–30 per dag voor parkeren.
Een officieel ticket online kost vanaf € 20, met een drankje in de bar bovenin vanaf € 31 (prijzen per oktober 2026). Een vooraf gekocht ticket bespaart je alleen de rij bij de kassa; bij de ingang zelf sta je evengoed in de rij. Ik was er in 2018 boven, het was er niet druk en een Aperol kostte ongeveer € 8.
Ja, de toegang tot de koepel is gratis, maar je moet je vooraf online registreren op de website van de Bundestag; telefonisch kan dat niet. De laatste toegang is om 21:45 uur en van 19 tot en met 30 oktober 2026 is de koepel wegens onderhoud gesloten, maar het dakterras blijft open.
Voor alleen het vervoer niet. De WelcomeCard voor zones AB kost € 28,50 voor 48 uur, terwijl twee 24-uurskaartjes AB samen € 22,40 kosten (prijzen 2026). Hij loont alleen als je de kortingen gebruikt, bijvoorbeeld de 25 % op de tv-toren – die geldt echter alleen aan de kassa in de toren, niet voor online gekochte tickets.
Wat je in München ziet, wat de entree en een dag in de stad kosten, wat gratis is en wanneer je het best gaat. Inclusief wat nu gesloten is en wat er dit jaar is veranderd.
Lezen
Het historische centrum loop je in een ochtend door, en direct over de brug begint het echte Dresden. Waar je parkeert vanaf € 5 per dag, wat je ziet en wanneer de kerstmarkten zijn.
Lezen
Harry Potter: The Exhibition staat nu in Praag, in Letňany, tot 21 maart 2027. Wij zagen hem in Dresden: dit is wat je binnen te wachten staat, wat het kost en wat er in Praag anders is.
Lezen
NL
